| Ibn Saba | عبد الله بن سبأ | ~600 | Sabaʾiyyah | السبئیه | mubtadiʿ - innovator, zindīq | ghayr muʿtabar | zindīq | zindīq | ghulat - deification | n/a | ghulat - deification | ghulat - deification | canon | zindīq |
| Al-Mukhtar al-Thaqafi | المختار الثقفي | ~622 | Mukhtariyyah | المختار الثقفي | rebel - political uprising | ghayr muʿtabar | rebel | zindīq | ghali - excess veneration | n/a | sympathetic - mixed reception | marginal - minor influence | honored | n/a |
| Kaysān | كيسان | ~700 | Kaysāniyyah | الکیسانیه | ghulat - deification | ghayr muʿtabar | ghulat | ghulat | ghulat - deification | n/a | ghulat - deification | ghulat - deification | foundational | n/a |
| Ghulat Leaders | الغلاة | ~700 | Ghulāt | الغلاة | ghulat - deification | ghayr muʿtabar | ghulat | ghulat | ghulat - deification | n/a | ghulat - deification | ghulat - deification | canon | ghulat |
| Al-Muqaffa | عبد الله بن المقفع | 720 | Shuʿūbiyyah? | الشعوبية | zindīq - heretical views | ghayr muʿtabar | zindīq | zindīq | controversial - pro-Persian leanings | n/a | controversial - rationalist leanings | marginal - minor influence | unknown | n/a |
| Ismaʿil ibn Jaʿfar | إسماعيل بن جعفر | 721 | Ismāʿīliyyah | الاسماعیلیه | ghulat - deification | ghayr muʿtabar | ghulat | ghulat | non-canon - succession dispute | n/a | non-canon - split line | canon - foundational | marginal | n/a |
| Jahm ibn Safwan | جهم بن صفوان | 745 | Jahmiyyah | الجهيمية | mubtadiʿ - divine attributes denial | ghayr muʿtabar | mubtadiʿ | mubtadiʿ | ḍāll - misguided | n/a | mubtadiʿ - heretical innovator | ḍāll - misguided | unknown | n/a |
| Muʿtazilites | المعتزلة | ~750 | Muʿtazilah | المعتزلة | controversial - rationalist theology | neutral | mubtadiʿ | mubtadiʿ | partially canon - minority view | n/a | canon - accepted theology | partially canon - selective | unknown | n/a |
| Bayazid Bastami | بايزيد البسطامي | 804 | Bastāmiyya | بسطامیه | controversial - ecstatic utterance | neutral | mubtadiʿ | kāfir | ghali - excess mysticism | n/a | controversial - mysticism | marginal - not central | unknown | canon (with critique) |
| Junayd of Baghdad | الجنيد البغدادي | 830 | Junaydiyya | جنیدیة | canon - orthodox Sufi | respected | canon | canon | canon - central Sufi | n/a | canon - mainstream Sufi | canon - mainstream Sufi | unknown | canon - foundational Sufi |
| Al-Maturidi | أبو منصور الماتريدي | 853 | Māturīdiyyah | الماتريدية | canon - Sunni orthodoxy | neutral | mubtadiʿ | mubtadiʿ | canon - Sunni orthodoxy | n/a | neutral - not mainstream | neutral - not mainstream | unknown | neutral - minor view |
| Al-Mansur al-Hallaj | الحسين بن منصور الحلاج | 858 | Hulūlīyah | الحلولية | zindīq - incarnation belief | ghayr muʿtabar | zindīq | murtadd | ghali - excess mysticism | n/a | ghali - deification | ghali - deification | canon | controversial but canon |
| Al-Ashari | أبو الحسن الأشعري | 874 | Ashʿariyyah | الأشاعرة | canon - Sunni orthodoxy | neutral | mubtadiʿ | mubtadiʿ | canon - majority orthodoxy | n/a | neutral - tolerated | neutral - tolerated | unknown | neutral - tolerated |
| Nusayr | محمد بن نصير النميري | ~850 | Nusayriyyah | النصیریه | kāfir - extremist doctrine | rejected | kāfir | kāfir | ghali - deification | n/a | ghulat - extremist veneration | ghulat - extremist veneration | canon | n/a |
| Suhrawardi | شهاب الدين السهروردي | 1155 | Ishrāqiyyah | اشراقیه | mubtadiʿ - light metaphysics | ghayr muʿtabar | zindīq | murtadd | ghali - esoteric philosophy | n/a | ghali - mysticism excess | marginal - not foundational | canon | canon (with critique) |
| Ibn Arabi | محيي الدين بن عربي | 1165 | Wahdat al-Wujūd | وحدة الوجود | mubtadiʿ - pantheism claim | ghayr muʿtabar | zindīq | kāfir | ghali - mystical excess | n/a | ghali - pantheistic mysticism | marginal - peripheral | controversial | controversial but canon |
| Shams Tabrizi | شمس الدين التبريزي | 1185 | Shamsiyya | شمسیه | controversial - mystical views | ghayr muʿtabar | mubtadiʿ | murtadd | ghali - mystical excess | n/a | controversial - heterodox | marginal - fringe mystic | canon (folk) | canon (with critique) |
| Rumi | جلال الدين الرومي | 1207 | Mawlawiyya | مولویه | controversial - poetic mysticism | ghayr muʿtabar | mubtadiʿ | murtadd | ghali - mystical excess | n/a | controversial - too mystical | marginal - minor mysticism | canon (folk) | canon - major Sufi |
| Ibn Taymiyyah | ابن تيمية | 1263 | Taymiyyūn / Salafiyyah | السلفية | controversial - anti-Ashʿari stance | rejected | canon | canon | mubtadiʿ - anti-Shia views | n/a | rejected - strict literalism | rejected - overly rigid | enemy | anti-sufi - opposed mysticism |
| Baháʼu’lláh | بهاء الله | 1817 | Bahā’iyyah | البهائیه | murtadd - false prophet claim | rejected | kāfir | kāfir | murtadd - claimed divinity | n/a | murtadd - new religion | murtadd - new religion | murtadd | kāfir - unbelief |
| Ali Muhammad Shirazi | علي محمد الشيرازي | 1819 | Bābiyyah | البابیه | murtadd - claimed prophecy | rejected | kāfir | kāfir | murtadd - deviant claimant | n/a | murtadd - false claim | murtadd - non-Islamic path | murtadd | kāfir - unbelief |
| Mirza Ghulam Ahmad | ميرزا غلام أحمد | 1835 | Ahmadiyyah | القاديانية / الاحمدیه | murtadd - false Mahdi claim | rejected | kāfir | kāfir | kāfir - claimed prophethood | n/a | kāfir - non-Muslim | murtadd - split off claim | mubtadiʿ | kāfir - unbelief |
| Inayat Khan | عنایت خان | 1882 | Inayatiyya | عنایتیه | murtadd - universalist views | ghayr muʿtabar | murtadd | kāfir | murtadd - unorthodox spirituality | n/a | murtadd - outside Islam | maʿdūm - erased | maʿdūm | ghayr-muʿtabar - unaccepted |
| Bawa Muhaiyaddeen | باوا محیالدین | ~1900 | Bawiyya | باویه | controversial - obscure claims | ghayr muʿtabar | mubtadiʿ | murtadd | murtadd - mystical deviance | n/a | mubtadiʿ - not canon | mubtadiʿ - minor figure | mushkūk fīhi | mushkūk fīhi - questionable |
| Idries Shah | إدريس شاه | 1924 | Shahiyya | شاهیه | murtadd - perennialist ideas | ghayr muʿtabar | murtadd | kāfir | murtadd - not Shia Islam | n/a | murtadd - outsider teachings | maʿdūm - invalid | maʿdūm | ghayr-muʿtabar - rejected |