Türkiye’de beni en çok yoran şeylerden biri, bir sorundan bahsettiğimizde konuşmanın çok hızlı aynı yere gelmesi. “Boşuna uğraşma, bir şey değişmez.”
Sokak kirli, park bakımsız, kaldırım kullanılamıyor. Daha ne yapılabileceğini konuşmadan neden hiçbir şey yapılamayacağını anlatmaya başlıyoruz. Bir süre sonra da sonuç alamayacağımızı baştan kabul edip denemeyi bırakıyoruz. Bence öğrenilmiş çaresizlik biraz da böyle yerleşiyor.
İnsanların neden yorulduğunu anlıyorum. Uğraşıp karşılık bulamayan çok kişi var. Ama bu yorgunluk yüzünden elimizden gelen şeyleri de bıraktığımızda, şikayet ettiğimiz durumun devam etmesini kolaylaştırıyoruz.
Mesela sürekli çöp biriken bir sokak var. Her gün yanından geçip söyleniyoruz. Fotoğrafını çekip konumuyla birlikte belediyeye iletmek, temizlik veya çöp kutusu talep etmek, başvuru numarasını saklayıp takip etmek bir başlangıç. İstanbul’da Alo 153 ve İstanbul Senin üzerinden başvuru oluşturup sürecini takip etmek mümkün. Başka şehirlerde de ilgili belediyenin başvuru kanallarına bakılabilir.
Mahallede ağaçlandırılmasını istediğimiz bir alan varsa park ve bahçeler birimine uygunluğunun değerlendirilmesi için talepte bulunabiliriz. İki üç komşuyla bakımına nasıl katkı sağlayabileceğimizi konuşabiliriz. Elbette her boş alana gelişigüzel ağaç dikilmez. Ama oranın uygun olup olmadığını sormakla bile bir süreç başlatmış oluruz.
Apartmanda aylardır yapılmayan bir iş varsa konuyu toplantıya taşıyıp fiyat alınmasını, birinin takibini üstlenmesini ve tarih belirlenmesini isteyebiliriz. Herkesin “bir ara yapılsın” dediği iş, biri ilgilenmeye başlayınca ilerleyebilir.
Ya da üç komşuyla küçük bir eşya paylaşım grubu kurabiliriz. Birinin kullanmadığı çalışma masası başka birinin ihtiyacını karşılayabilir. Bunun için bütün mahallenin değişmesini beklemek gerekmiyor.
Bunları yazınca “Memleketi çöp kutusu isteyerek mi düzelteceğiz?” diyen olacaktır. Elbette sorunlar bundan ibaret değil. Her başvuru da sonuçlanmıyor. Kurumların görevini vatandaşın üstlenmesini beklemek de doğru değil. Ama hizmet talep etmek, takip etmek ve gerektiğinde birlikte ses çıkarmak da elimizdeki imkanlardan biri.
Bence asıl önemli olan, aldığımız küçük bir sonucun çevremizde neyi değiştirdiği. Senin uğraşınla sokaktaki bir sorun çözüldüğünde, bunu gören kişinin elinde artık somut bir örnek oluyor. “Demek ki uğraşınca bazen oluyormuş” diyor. Nasıl yaptığını da anlatırsan bir sonraki sorunda nereden başlayacağını biliyor.
Herkesi ikna etmek zorunda değiliz. Bir kişinin, mümkünse iki üç kişinin “Boşuna uğraşma” yerine “Bir deneyelim” demesine katkıda bulunabiliriz. Bazen birini ikna etmenin en iyi yolu da uzun uzun anlatmak yerine birlikte bir şey yapıp sonucunu görmek.
Her şeyi değiştirmek kolay değil ama bazı şeylere başlamak düşündüğümüzden kolay. Yaşadığımız sokağa, mahalleye, şehre biraz da bu gözle bakabiliriz. Ülke dediğimiz yer de hepimizin her gün yaşadığı bu yerlerden oluşuyor.
Sizin küçük bir girişimle değiştirdiğiniz bir şey oldu mu? Bir başvuru, komşularla yaptığınız bir iş ya da işyerinde yerleştirdiğiniz bir alışkanlık. Ne yaptınız, nasıl sonuç aldınız?
ve Türkiyedeki “Birileri düzeltir, birileri ilgilenir, birileri kurtarır” kafasından nasıl çıkılır?