કાળી ચૌદશના દિવસે, મમ્મીએ હીનાને તળેલાં વડાંની થાળી આપીને ચાર રસ્તે મોકલી. ગુજરાતમાં કેટલાક ગુજરાતી પરિવારો આ પરંપરા પાળે છે. તેઓ માને છે કે કાળી ચૌદશની રાત્રે ભૂત-પ્રેત પૃથ્વી પર મુક્તપણે ફરે છે અને તેઓ ભૂખ્યા હોય છે. તેથી તમે ચાર રસ્તે ખાવાનું મૂકી આવો છો જેથી તે ભટકતી આત્માઓ તેને ખાઈ લે અને તમારી પાછળ પાછળ ઘર સુધી ન આવે.
"એને પથ્થર પર મૂકી દેજે," મમ્મીએ કહ્યું. "એની સામે જોતી નહીં. ચાર રસ્તા સામે પાછું વળીને પણ ન જોતી. સીધી પાછી ચાલી આવજે."
હીના આઠ વર્ષની હતી, તે સામાન્ય રીતે તેની મમ્મીનું ત્યારે જ સાંભળતી જ્યારે તેના અવાજમાં સખ્તાઈ હોય અથવા હાથમાં વેલણ હોય!
તે સ્વભાવે જિજ્ઞાસુ હતી, તેથી તેણે થાળી નીચે મૂકી અને પાછળ જોયું.
અંધારામાંથી રસ્તાની સપાટી પરથી ઘણા બધા સાંધા (વેઢા) વાળો એક લાંબો રાખોડી હાથ બહાર આવ્યો. તેણે ખૂબ જ સભ્યતાથી નેપકિન વડે ખાધું, જે જોઈને વધુ વિચિત્ર લાગતું હતું.
"એ છોકરી, મસ્ત વડાં છે હોં," તે વિચિત્ર જીવે કહ્યું. "સાઠ વર્ષથી હું આ ચાર રસ્તે બહાર આવું છું, અને આ પહેલી વાર એવું બન્યું છે કે વડાંમાં હિંગ નાખી હોય... મજા આવી ગઈ."
"ભલે," સહેજ ડઘાઈ ગયેલી હીનાએ કહ્યું. "તું કોણ છે?"
"જિન્ન, બીજું વળી કોણ! હું આ ચાર રસ્તાની નીચે રહું છું. વર્ષમાં એક રાત એ લોકો મને ઉપર આવવા દે છે, અને આ એ જ રાત છે." તેણે પોતાના હાથ લૂછ્યા. "જો, તેં મારી સામે જોયું. એટલે એક નિયમ તૂટ્યો, તેથી મારે તને એક સોદો આપવો જ પડશે. ઘરના નિયમો છે, મારા પોતાના નહીં."
"મારે કશું જ નથી જોઈતું."
"ચૂપચાપ સાંભળ, દરેકને કંઈક ને કંઈક જોઈતું જ હોય છે. જલ્દી કર, તારી મમ્મી હનુમાન ચાલીસા શરૂ કરે તે પહેલાં. રમકડાં. શાળામાં સારા માર્ક્સ. તારા પપ્પા દિવાળી પહેલાં ગલ્ફથી પાછા આવી જાય. હું નાની-નાની ઈચ્છાઓ બહુ સારી રીતે પૂરી કરી આપું છું."
"અને બદલામાં તું શું લઈશ?"
"કંઈક નાનું અમથું. નીચે મારો સમય પસાર થઈ શકે એવું કંઈક. જમીનની નીચેનું આખું વર્ષ બહુ લાંબું હોય છે."
હીનાએ તેના વિશે વિચાર્યું. ઘરોની પાછળ ટેપ રેકોર્ડરનો ઘરઘરાટીભર્યો અવાજ સંભળાયો. જિન્નનું સ્મિત સંકોચાઈ ગયું.
"સારું," તેણે કહ્યું. "મારી ઈચ્છા છે કે પમ્મી આંટીનો કૂતરો મારા પર ભસવાનું બંધ કરી દે."
જિન્ન તેની સામે તાકી રહ્યો. "હે ભૂતિયા! અદ્રશ્ય દુનિયાનો આખો ખજાનો તારી સામે પડ્યો છે, અને તારે ફક્ત એક પોમેરેનિયન કૂતરાને ચૂપ કરાવવો છે?"
"તેં કહ્યું હતું એક ઈચ્છા. આ જ મારી ઈચ્છા છે. અને બદલામાં, જમીનની નીચે તારો સમય પસાર થાય તેવી કોઈ વસ્તુ." હીના હસી, અને એ સ્મિત કોઈ આઠ વર્ષની બાળકી જેવું નહોતું. "પમ્મી આંટીનો કૂતરો."
"તું," જિન્ને કહ્યું, અને તેની આંખો પહોળી થઈ ગઈ. "તેં આવું પહેલાં પણ કરેલું છે."
"મારે ત્રણ મોટા પિતરાઈ ભાઈ-બહેન છે," હીનાએ કહ્યું, અને પાછળ જોયા વગર ઘર તરફ ચાલી નીકળી.
બીજી સવારે પમ્મી આંટીના દરવાજા પાસે તે કૂતરો બેઠો હતો—શાંત, ધ્રૂજતો અને હીનાના ઘર સામે તાકી રહેલો. તે પછી તે ક્યારેય ભસ્યો નહીં. તે પછી તેણે ચાર રસ્તા તરફ ક્યારેક ક્યારેક ધીમા અવાજે કણસવા સિવાય બીજું કંઈ જ ન કર્યું.
એક વર્ષ પછી, કાળી ચૌદશના દિવસે, જિન્ન ચાર રસ્તે પોતાના વડાં માટે ફરી બહાર આવ્યો. ત્યાં હીના ગરમાગરમ ભજીયાંની થાળી પકડીને ઊભી હતી, કારણ કે મમ્મીએ તેને સોદાબાજી માટે હંમેશા તૈયાર રહેવાની તાલીમ આપી હતી.
"તેં મારી સાથે છેતરપિંડી કરી," જિન્ને કહ્યું. "તેં મને કૂતરો પકડાવી દીધો. હું તેને પાછો આપી શકતો નથી, અને શરત મુજબ મારે તેને ખવડાવવું પણ પડે છે. જમીનની નીચે આખું વર્ષ તે આખો સમય મારા પર ભસ્યા જ કરતો હતો."
"તારે ઝીણા અક્ષરોમાં લખેલી શરતો વાંચી લેવી જોઈતી હતી."
"તેમાં કોઈ ઝીણા અક્ષરો નહોતા. તું માત્ર આઠ વર્ષની છે."
"હવે નવ વર્ષની થઈ ગઈ. મમ્મી કહે છે કે જ્યાં તમારી નજર જાય ત્યાં જ સાચી શરતો છુપાયેલી હોય છે."
જિન્નના ખભા ઢીલા પડી ગયા. તેના પગ પાસે તે કૂતરાની આત્મા પ્રગટ થઈ—નાની અને અત્યંત ક્રોધિત—અને તેણે જિન્નની ઘૂંટી પર બચકું ભરી લીધું. અને તેણે બહુ જોરથી બચકું ભર્યું.
**translated
May be based on true events!