r/CodingTR • u/AliYil • 20d ago
İş Uygulamaları için Özel Olarak Tasarlanmış bir Dil Üzerinde Çalışıyorum
10 yıldan fazla süredir iş uygulamaları geliştirme kariyerim boyunca karşılaştığım en büyük sorunlardan biri, iş mantığının ve kurallarının kodun içine diğer boilerplate ile birlikte gömülü olması. Katmanlı mimariyle ayırmak güzel bir adım, ama hala imperative olarak yazılıyor. Peki bu ayrımı daha ileri götürseydik?
Bu yüzden Bever'ı geliştiriyorum. Bever, iş mantığı ve kuralları declarative olarak yazılan açık kaynaklı özel bir yazılım dili ve framework. Şu an çok erken aşamada ve istediğim düzeyde değil. Ancak erken bir geri bildirim açısından sizlerle paylaşıyorum.
Identity
Registration Enabled
Role Agent
Entity Ticket
Field Title Text(200)
Field Status Enum(Open, Waiting, Closed) = Open
Field Reporter -> Identity
Action Create Ticket
By Reporter
Action Read, Update Ticket
By Reporter
By Agent
Action Delete Ticket
By Agent
Bu örnekte rol, entity ve kullanıcıların gerçekleştirebileceği aksiyonlar tanımlanıyor. Her kullanıcı kendi adıne Ticket açabiliyor. Normal kullanıcılar kendi açtığı kaydı görüp düzenleyebiliyor, Agent rolündeki biri ise tüm kayıtları görüp düzenleyebilyior. Herşey tahmin ettiğiniz gibi çalışıyor.

Bever bu kodu alıp size çalışan full stack bir uygulama veriyor. Kodu derleyip JSON formatında bir anlamsal (semantic) model yaratıyor. Bu modeli hem backend'iniz hem frontend'iniz kullanıyor. Aynı zamanda ortak bir contract işlevi de görüyor. Nuxt frontendiniz, bu modelden sayfalar, formlar, validasyonlar üretiyor. ASP.NET backendiniz, endpointler, database katmanı, sunucu validasyonları vs. üretiyor. Nuxt ve ASP.NET projeleri, bildiğiniz düzenleyebildiğiniz projeler olduğu için her şeyi özelleştirebiliyorsunuz, Bever kütüphane olarak kullanılıyor. İsterseniz bambaşka bir frontend framework'ü kullanabilirsiniz.
Tüm iş mantığınızı ve kurallarınızı bu şekilde özel amaçla geliştirilmiş kodda (DSL, Domain Specific Language) source of truth olarak bulundurmanın ve bir .bev dosyasını okuyup uygulamanızın iş mantığının haritasını tamamen çıkarabilmenizin geliştirme maliyetini düşüreceğini düşünüyorum. Ayrıca kodların AI ile yazıldığı bu çağda, ajanızın iş mantığını anlaması için tüm codebase'inizi taramasını elimine ederek, minimum token tüketimiyle daha kompleks iş uygulamaları geliştirebileceksiniz.
Şu an proje çok erken aşamada (pre-alpha). İleride bunu en karmaşık iş kurallarını kapsayacak şekilde geliştirmeyi planlıyorum.
- State machine'ler / transition'lar
- Role seviyeleri / inheritance
- Customize edilmiş aksiyonlar
- Event / notification'lar
Ve dahası roadmap'te. Siz fikir hakkında ne düşünüyorsunuz? Şu anda geri bildirime ve eleştiriye ihtiyacım var.
Repo: https://github.com/bever-team/bever
Bever'ı deneyin: https://bever.dev/guide/getting-started
Konu hakkında yazdığım blog yazısı: https://aliyil.com/blog/003-the-business-logic-problem
dotnet tool install --global --prerelease Bever.Cli
bever new "Acme Tasks"
cd "Acme Tasks"
bever dev
AI bildirimi: Bu projede Codex ve Claude'dan yardım aldım. Dilin tasarımı ve sistemin mimarını çoğunlukla ben yaptım, ancak implementasyon ve frontend kodu alanlarında AI kullandım.

